Oʻzbekiston Markaziy banki 2026-yil 18-noyabr kuni “Mablagʻlarni taqsimlash markazi” tizimi ishga tushirilganini maʼlum qildi: endi xodim ish haqi, mukofot puli va boshqa toʻlovlarni ish beruvchiga bogʻlanmagan holda istalgan bank kartasi yoki raqamli hamyoniga olishi mumkin. Bu haqda Markaziy bank press-relizida aytiladi.
Shu paytgacha ish haqini olish uchun xodim aynan ish beruvchiga xizmat koʻrsatuvchi bankda alohida karta ochishi kerak edi — Spot.uz bu amaliyotni “ish haqi qulligi” deb ataydi. Yangi tizim bu bogʻliqlikni bekor qiladi, garchi hozircha hamma uchun boʻlmasa ham.
Hozir tizim kimlar uchun ochiq
“Mablagʻlarni taqsimlash markazi”ning birinchi versiyasi faqat xususiy sektor tashkilotlari va ularning xodimlari uchun ishlaydi. Markaziy bank foydalanuvchilarning takliflarini inobatga olgan holda keyingi yangilanishlarda tizim imkoniyatlarini kengaytirishga vaʼda berdi, biroq xabarda, masalan, byudjet tashkilotlarini ulash muddatlari koʻrsatilmagan.
Tizimga ulanish uchun xodim ish beruvchining buxgalteriyasiga tanlangan karta yoki raqamli hamyon rekvizitlarini taqdim etishi kifoya — tizimning oʻzida alohida roʻyxatdan oʻtish talab qilinmaydi. Karta yoki hamyon xodimning oʻz nomiga rasmiylashtirilgan boʻlishi kerak. Keyinchalik u boshqa bank kartasini tanlashi yoki rekvizitlarni oʻzgartirishi mumkin.
Toʻlov qanday amalga oshiriladi
Jarayon toʻrt bosqichdan iborat.
- Tashkilot xodimlarga toʻlovlar boʻyicha yagona reyestrni shakllantiradi va uni xizmat koʻrsatuvchi bankka yuboradi.
- Bank reyestrni elektron raqamli imzo bilan tasdiqlaydi va Markaziy bank tizimiga uzatadi.
- Tizim maʼlumotlarni tekshiradi va toʻlovlarni xodimlar tanlagan banklar boʻyicha taqsimlaydi.
- Qabul qiluvchi banklar pullarni karta yoki hamyonlarga oʻtkazib beradi.
Regulyatorning soʻzlariga koʻra, tizim Markaziy bankning himoyalangan infratuzilmasida ishlaydi, maʼlumotlar yopiq bank tarmogʻi orqali uzatiladi, karta rekvizitlari va qabul qiluvchilarning maʼlumotlari esa Markaziy bank bazalari bilan solishtiriladi. Agar reyestrda xato topilsa, u tuzatish uchun qaytariladi — Markaziy bankning taʼkidlashicha, bu pullarning notoʻgʻri rekvizitlar boʻyicha ketib qolish xavfini kamaytiradi.
Ish beruvchilar va banklar uchun nima oʻzgaradi
Ish beruvchiga endi xodimlari tanlagan har bir bank bilan ish haqi loyihasi boʻyicha alohida shartnoma tuzish kerak emas. Ilgari aynan shu talab xodimlarni bitta bankka bogʻlab turardi: kompaniya uchun oʻnlab shartnomalarni yuritgandan koʻra, hammaga bitta ish haqi loyihasi orqali toʻlash osonroq edi.
Markaziy bank taʼkidlashicha, banklar endi mijozlar uchun ish beruvchiga bogʻlash orqali emas, balki xizmat koʻrsatish sifati bilan raqobatlashishiga toʻgʻri keladi.
Taqsimdan “Mablagʻlarni taqsimlash markazi”gacha
Tizim prezidentning 2025-yil 27-noyabrdagi qarori ijrosi doirasida joriy etilmoqda. Hujjat Markaziy bankka chakana bank va toʻlov xizmatlari bozorida raqobatni ragʻbatlantirish maqsadida fuqarolar uchun maʼlum bir bankka majburiy biriktirilmagan holda bank kartalarini ochish imkoniyatini yaratishni topshirgan edi. Qaror grafigiga koʻra, regulyator 2025-yil dekabridanoq fuqarolarga ish haqini olish uchun bank yoki raqamli hamyon provayderini tanlash huquqini beruvchi choralarni ishlab chiqishi, 2026-yil iyunigacha esa oʻz toʻlov tizimlarida ommaviy (paketli) toʻlovlar funksiyasini yaratishi kerak edi.
2026-yil iyul oyida Spot.uz Markaziy bank Taqsim nomli shunday tizimni ishlab chiqqani haqida xabar bergan edi. Ishga tushirish 2026-yil 30-iyunga rejalashtirilgan edi, biroq qoldirildi: ayrim tijorat banklari texnik integratsiyaga tayyor boʻlmay chiqdi. Qariyb besh oydan soʻng tizim baribir ishlay boshladi — endi “Mablagʻlarni taqsimlash markazi” nomi bilan.
Hozircha nimalar nomaʼlum
Xabarda davlat sektori tizimga qachon ulanishi va ishga tushirish vaqtida aynan qaysi banklar integratsiya qilingani aniqlashtirilmagan. Regulyator faqat foydalanuvchilarning fikr-mulohazalariga qarab funksionallikni kengaytirishga vaʼda bermoqda.