Qozogʻiston regulyatori byudjet oldidagi majburiyatlarni aylanib oʻtib, foydani taqsimlash imkoniyatini yopdi. Endilikda toʻlanmagan davlat yordamiga ega banklar uni soʻndirish uchun hisoblangan dividendlarning toʻliq hajmiga teng summani yoʻnaltirishlari shart.
Nima yuz berdi
Moliya bozorini tartibga solish va rivojlantirish agentligi (ARDFM) davlatdan yordam olgan Qozogʻiston banklari uchun yangi qoidalarni belgiladi. Aksiyadorlarga dividendlar toʻlashda davlat mablagʻlarini qaytarish chegarasini 66 foizdan 100 foizgacha oshiruvchi qaror qabul qilindi.
Hujjat, shuningdek, qaytarish muddatlarining tabaqalashtirilgan shkalasini joriy etadi. nb_kz ixtisoslashgan kanali xabar berishicha, pul oʻtkazish vaqti endi ushlab qolish summasiga bogʻliq:
- 50 milliard tengegacha (shu jumladan) — dividendlar hisoblangan yoki aksiyalarni qaytarib sotib olish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan boshlab uch oydan kechiktirmay;
- 50 dan 100 milliard tengegacha — 12 oydan kechiktirmay;
- 100 milliard tengedan ortiq — 18 oydan kechiktirmay.
Mamlakat va bozor
Qozogʻiston bank sektori uchun davlat yordami masalasi nozik mavzu boʻlib qolmoqda. Jahon banki hisob-kitoblariga koʻra, 2009-yildan 2020-yilgacha banklarni qutqarish uchun 8,2 trillion tenge sarflangan. ARDFM bu bahoni notoʻgʻri deb ataydi va qaytarilgan mablagʻlarning oʻz hisobini yuritadi.
Agentlik maʼlumotlariga koʻra, bozorning uchta ishtirokchisi davlat bilan toʻliq hisob-kitob qilgan. Halyk Bank 250 milliard tenge, Bank RBK 243,7 milliard tenge qaytardi, Bank TsentrKredit esa 60 milliard tengelik majburiyatlarni yopdi. Avvalroq Finteqstan Bank RBK davlat inyeksiyalariga tayanmasdan biznesni rivojlantirib, kredit portfeli oʻsishi boʻyicha yetakchilar qatoriga kirgani haqida yozgan edi.
Qarz qoldigʻi uchta oʻyinchi hisobida turibdi. Alatau City Bank hisoblarida dastlab ajratilgan 1,1 trillion tengedan 950,2 milliard tenge qolmoqda. Yevroosiyo banki 150 milliarddan 120 milliardni, Nurbank esa 46,8 milliard tengedan 42,3 milliardni qaytarishi kerak.
Nima uchun bu muhim
2023-yilda regulyator mablagʻlarni qaytarishni ragʻbatlantirish uchun cheklovlar joriy etib, banklarni dividendlar toʻlashda pullarning bir qismini berishga majbur qilgan edi. Oʻshanda chegara 66% ni tashkil etgan. Yuz foizlik olib qoʻyishga oʻtish kredit tashkilotlarining moliyaviy ustuvorliklarini oʻzgartiradi.
Toʻlanmagan davlat yordamiga ega banklar aksiyadorlari uchun davlat oldidagi majburiyatlar toʻliq yopilmaguncha dividendlar toʻlash iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmay qoladi.
Nima kutilmoqda
Qarzdor banklar dividend siyosatini qayta koʻrib chiqishlari kerak boʻladi. Katta ehtimol bilan, ular yaqin yillarda foydani aksiyadorlar oʻrtasida taqsimlashdan butunlay voz kechib, kapitalni organik oʻsishga yoki byudjet oldidagi qarzni tezroq soʻndirishga yoʻnaltiradilar.
