Oʻzbekiston texnologiyalarni moliyalashtirish yondashuvini oʻzgartirmoqda. Mamlakat prezidenti davlat venchurining markazlashmagan modeliga oʻtilishini eʼlon qildi: endi har bir vazirlik va hokimlik oʻz vazifalari uchun raqamli yechimlarni rivojlantirishga byudjet oladi.
Nima yuz berdi
“Yoshlardan 1000 ta muammoga 1000 ta yechim” loyihasi doirasida idoralar rahbarlari yagona ochiq platformada tarmoq vazifalarini eʼlon qilib boradilar. Taklif etilgan yechimlarni moliyalashtirish uchun har bir vazir va hokim kapitali kamida 10 mlrd soʻm boʻlgan venchur fondini shakllantiradi. Bu haqda prezidentning yoshlar bilan ochiq muloqotiga tayanib, sohaga ixtisoslashgan hamjamiyat xabar bermoqda.
Mablagʻlar eng yaxshi gʻoyalar uchun mukofotlarga va tanlab olingan 20 ta startapni konsepsiyadan tortib amaliyotga joriy etishgacha toʻliq moliyalashtirishga yoʻnaltiriladi.
Bunga parallel ravishda Yoshlar ishlari agentligi IT, biznes va kreativ iqtisodiyot sohasidagi 100 ta loyihani tanlab olib, ularning har biriga 1 mlrd soʻmgacha sarmoya kiritadi.
Mamlakat va bozor
Tarixan Oʻzbekistonning venchur bozori institutsional oʻyinchilarning tor doirasiga tayangan. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, soʻnggi toʻqqiz yil ichida mamlakatning startap-ekotizimi bahosi 15 barobarga oʻsib, 4 mlrd dollardan oshgan. Hozirgi kunda bozorda umumiy kapitali qariyb 200 mln dollar boʻlgan 23 ta venchur fondi faoliyat yuritmoqda.
Vazirliklar huzuridagi fondlarning markazlashmagan modeliga oʻtish ushbu kapitallarni davlat apparatining real ehtiyojlari bilan bogʻlashga qaratilgan.
Nima uchun bu muhim
Texnologik sektor uchun oʻnlab yangi fondlarning tashkil etilishi davlatga toʻgʻridan-toʻgʻri sotish (B2G) kanalining paydo boʻlishini anglatadi. Sun’iy intellekt, ma’lumotlarni qayta ishlash, regtex va toʻlov tizimlari sohasida yechimlar ishlab chiquvchi startaplar endi oʻz mahsulotlarini investorlarning mavhum talablariga moslashtirishi shart emas.
Vazirliklar klassik davlat xaridlarining uzoq davom etadigan sikllarini chetlab oʻtib, oʻz jarayonlarini tezkor raqamlashtirish vositasiga, dasturchilar esa tajriba-sinovdan oʻtkazish uchun kafolatlangan byudjetga ega boʻladilar.
Venchur kapitalining idoralarning aniq vazifalariga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlanishi davlatni tarqoq grant beruvchidan raqamli mahsulotlarning tushunarli buyurtmachisiga aylantiradi.
Kelgusida nima boʻladi
Yangi tizim uchun asosiy chaqiriq ekspertiza boʻladi. Venchur xatarlarini boshqarish hamda SI-modellari yoki fintex-arxitekturalarning texnologik yaroqliligini baholash hududiy maʼmuriyatlarda anʼanaviy ravishda yetishmaydigan ixtisoslashgan kompetensiyalarni talab qiladi.
Dasturning samaradorligi ochiq platformadagi tanlov mezonlari qanchalik shaffof boʻlishiga va idoralar ichida investitsion qarorlarni aynan kim qabul qilishiga bogʻliq boʻladi.