Markaziy Osiyoning ikki mamlakati aholisi Apple qurilmalari orqali kontaktsiz toʻlov imkoniyatiga ega boʻldi. Oʻzbekistonda servisni ishga tushirish hozircha infratuzilma va huquqiy bazani tayyorlash bosqichida.
Nima yuz berdi
Apple Pay toʻlov servisi Qirgʻiziston va Tojikistondagi karta egalari uchun rasman mavjud boʻldi. Qirgʻiziston bozorida ishga tushirilgani haqida respublika Milliy banki xabar berdi, texnologiya ham mamlakat ichida, ham xorijda ishlashini taʼkidladi. Tranzaksiyalar xavfsizligini tokenizatsiya taʼminlaydi: karta rekvizitlari noyob raqamli kod bilan almashtiriladi, tasdiqlash esa Face ID yoki Touch ID orqali amalga oshiriladi.
Tojikistonda servisni qoʻllab-quvvatlash haqida birinchi boʻlib Alif fintex-kompaniyasi va “Xumo” mikrodepozit tashkiloti eʼlon qildi. Ushbu moliya institutlari mijozlari iPhone, Apple Watch, iPad yoki Mac yordamida xaridlarni toʻlash uchun oʻz kartalarini Wallet ilovasiga ulashlari mumkin. Bunga parallel ravishda Tojikiston Innovatsiyalar va raqamli texnologiyalar agentligi Apple vakillari bilan uchrashuv oʻtkazib, raqamlashtirish va innovatsion yechimlarni joriy etish boʻyicha kelgusi qadamlarni muhokama qildi.
Oʻzbekistonda ishga tushirish holati
Qoʻshnilar fonida Oʻzbekiston bozori hozircha kutish rejimida qolmoqda. Avvalroq Finteqstan Markaziy bank Apple Pay va Google Payʼni joriy etish boʻyicha texnik ishlar boshlanganini tasdiqlagani haqida yozgan edi. Spot nashri manbalariga koʻra, sentyabr oyida servis operatorlari bilan muzokaralar oʻtkazilishi rejalashtirilgan, biroq kuzda tezkor ishga tushirish kutilmayapti.
Hozirgi asosiy toʻsiq huquqiy tekislikda yotibdi. Bahorda mamlakatda “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi qonun yumshatilib, moliyaviy maʼlumotlarni Oʻzbekiston ichidagi serverlarda majburiy saqlash bekor qilindi. Bu xalqaro tizimlarning kirib kelishi uchun huquqiy asos yaratdi. Biroq toʻliq ishga tushirish uchun qoʻshimcha qonunosti hujjatlarini qabul qilish talab etiladi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston riteylida NFC-toʻlovlarni qabul qilish uchun texnik baza allaqachon shakllantirilgan.
Nima uchun bu muhim
Global toʻlov servislarining kirib kelishi mahalliy infratuzilmaning yetuklik belgisi boʻlib xizmat qiladi va butun mintaqa banklarini oʻz ekvayring tarmoqlarini tezroq yangilashga majbur qiladi.
Foydalanuvchilar uchun bu jismoniy plastiksiz, xavfsizroq hisob-kitob standartiga oʻtishni anglatadi. Banklar uchun esa — mijozning raqamli hamyonida (top-of-wallet) kimning kartasi asosiy boʻlishi uchun raqobatlashish zarurati.
Nima kutilmoqda
Bozor ikkita jarayonni kuzatib boradi. Birinchidan, Qirgʻiziston va Tojikistonning qolgan tijorat banklari Apple Pay bilan integratsiyani qanchalik tez yakunlashi. Ikkinchidan, Oʻzbekiston regulyatorlarining bigtex vakillari bilan kuzgi muzokaralari yakunlari boʻyicha bozorga kirishning qanday aniq muddatlari eʼlon qilinishi.